Datos de especies de aves endémicas, cuasiendémicas, semiendémicas y casi semiendémicas en México (González-García & Gómez de Silva sin publicar), para ser consideradas en las contribuciones del libro

"Avifaunas Estatales de México"

Apéndice I. Especies de aves endémicas de México de acuerdo a Howell y Webb (1995) y AOU
(1998, 2000). Cuando los nombres científicos varían entre estas dos fuentes, usamos el nombre
aprobado por AOU (1998).
Nombre Científico Nombre en Español Nombre en Inglés
Ortalis wagleri Chachalaca vientre castaño Rufous-bellied Chachalaca
Ortalis poliocephala Chachalaca pálida West Mexican Chachalaca
Dendrortyx barbatus Codorníz-coluda veracruzana Bearded Wood-Partridge
Dendrortyx macroura Codorníz-coluda neovolcánica Long-tailed Wood-Partridge
Callipepla douglasii Codorníz cresta dorada Elegant Quail
Philortyx fasciatus Codorníz rayada Banded Quail
Geotrygon carrikeri* Paloma-perdíz tuxtleña Tuxtla Quail Dove
Aratinga holochlora** Perico mexicano Green Parakeet
Aratinga brevipes** Perico de Socorro Socorro Parakeet
Rhynchopsitta pachyrhyncha*** Cotorra-serrana occidental Thick-billed Parrot
Rhynchopsitta terrisi Cotorra-serrana oriental Maroon-fronted Parrot
Forpus cyanopygius Perico catarina Mexican Parrotlet
Amazona finschi Loro corona lila Lilac-crowned Parrot
Otus seductus Tecolote del Balsas Balsas Screech-Owl
Glaucidium sanchezi Tecolote tamaulipeco Tamaulipas Pygmy-Owl
Glaucidium palmarum Tecolote colimense Colima Pygmy-Owl
Glaucidium hoskinsii** Tecolote del Cabo Cape Pygmy-Owl
Nyctiphrynus mcleodii Tapacamino prío Eared Poorwill
Cypseloides storeri* Vencejo frente blanca White-fronted Swift
Streptoprocne semicollaris Vencejo nuca blanca White-naped Swift
Phaethornis mexicanus** Ermitaño mexicano Mexican Hermit
Campylopterus excellens Fandanguero cola larga Long-tailed Sabrewing
Lophornis brachylopha Coqueta cresta corta Short-crested Coquette
Chlorostilbon auriceps Esmeralda mexicana Golden-crowned Emerald
Chlorostilbon forficatus Esmeralda de Cozumel Cozumel Emerald
Cynanthus sordidus Colibrí oscuro Dusky Hummingbird
Cynanthus doubledayi** Colibrí costeño Doubleday´s Hummingbird
Thalurania ridgwayi Ninfa mexicana Mexican Woddnymph
Hylocharis xantusii Zafiro de Xantus Xantus´ Hummingbird
Amazilia viridifrons Colibrí frente verde Green-fronted Hummingbird
Amazilia wagneri** Colibrí flanco canela Cinnamon-sided Hummingbird
Eupherusa cyanophrys Colibrí oaxaqueño Blue-capped Hummingbird
Eupherusa poliocerca Colibrí cola blanca White-tailed Hummingbird
Doricha eliza Colibrí cola hendida Mexican Sheartail
Calothorax pulcher Tijereta oaxaqueña Beautiful Hummingbird
Atthis heloisa Zumbador mexicano Bumblebee Hummingbird
Trogon citreolus Trogón citrino Citreoline Trogon
Melanerpes chrysogenys Carpintero enmascarado Golden-cheeked Woodpecker
Melanerpes hypopolius Carpintero pecho gris Gray-breasted Woodpecker
Picoides stricklandi Carpintero de Strickland Strickland's Woodpecker
Piculus aeruginosus** Carpintero alibronceado Bronze-winged Woodpecker
Piculus auricularis Carpintero corona gris Gray-crowned Woodpecker
Lepidocolaptes leucogaster Trepatroncos escarchado White-striped Woodcreeper
Xenotriccus mexicanus Mosquero del Balsas Pileated Flycatcher
Deltarhynchus flammulatus Papamoscas jaspeado Flammulated Flycatcher
Vireo brevipennis Vireo pizarrra Slaty Vireo
Vireo bairdi Vireo de Cozumel Cozumel Vireo
Vireo nelsoni Vireo enano Dwarf Vireo
Vireo hypochryseus Vireo dorado Golden Vireo
Callocita colliei Urraca-hermosa cara negra Black-throated Magpie-Jay
Cyanocorax dickeyi Chara pinta Tufted Jay
Cyanocorax sanblasianus Chara de San Blas San Blas Jay
Cyanocorax beecheii Chara de Beechey Purplish-backed Jay
Cyanolyca nana Chara enana Dwarf Jay
Cyanolyca mirabilis Chara garganta blanca White-throated Jay
Corvus sinaloae Cuervo sinaloense Sinaloa Crow
Campylorhynchus megalopterus Matraca barrada Gray-barred Wren
Campylorhynchus chiapensis Matraca chiapaneca Giant Wren
Campylorhynchus gularis Matraca serrana Spotted Wren
Campylorhynchus jocosus Matraca del Balsas Boucard´s Wren
Campylorhynchus yucatanicus Matraca yucateca Yucatan Wren
Hylorchilus sumichrasti Chivirín de Sumichrast Slender-billed Wren
Hylorchilus navai Chivirín de Nava Nava´s Wren
Thryothorus sinaloa Chivirín sinaloense Sinaloa Wren
Thryothorus felix Chivirín feliz Happy Wren
Thryomanes sissonii Chivirín de Socorro Socorro Wren
Troglodytes beani** Chivirín de Cozumel Cozumel Wren
Troglodytes tanneri Chivirín de Clarión Clarion Wren
Polioptila nigriceps Perlita sinaloense Black-capped Gnatcatcher
Catharus occidentalis Zorzal mexicano Russet Nightingale-Thrush
Turdus graysoni** Mirlo nayarita Grayson´s Robin
Ridgwayia pinicola Mirlo pinto Aztec Thrush
Mimodes graysoni Centzontle de Socorro Socorro Mockingbird
Toxostoma guttatum Cuitlacoche de Cozumel Cozumel Thrasher
Toxostoma cinereum Cuitlacoche peninsular Gray Thrasher
Toxostoma ocellatum Cuitlacoche manchado Ocellated Thrasher
Melanotis caerulescens Mulato azul Blue Mockingbird
Geothlypis beldingi Mascarita peninsular Belding´s Yellowthroat
Geothlypis flavovelata Mascarita de Altamira Altamira Yellowthroat
Geothlypis speciosa Mascarita transvolcánica Black-polled Yellowthroat
Geothlypis nelsoni Mascarita matorralera Hooded Yellowthroat
Ergaticus ruber Chipe rojo Red Warbler
Granatellus venustus Granatelo mexicano Red-breasted Chat
Piranga erythrocephala Tángara cabeza roja Red-headed Tanager
Amaurospiza relicta** Semillero azulgris Blue Seedeater
Atlapetes albinucha** Atlapetes nuca blanca White-naped Brush-Finch
Atlapetes pileatus Atlapetes gorra rufa Rufous-capped Brush-Finch
Buarremon virenticeps Atlapetes rayas verdes Green-striped Brush-Finch
Melozone kieneri Rascador nuca rufa Rusty-crowned Ground-Sparrow
Pipilo ocai Toquí de collar Collared Towhee
Pipilo albicollis Toquí oaxaqueño White-throated Towhee
Aimophila humeralis Zacatonero pecho negro Black-chested Sparrow
Aimophila mystacalis Zacatonero embridado Bridled Sparrow
Aimophila sumichrasti Zacatonero istmeño Cinnamon-tailed Sparrow
Aimophila notosticta Zacatonero oaxaqueño Oaxaca Sparrow
Oriturus superciliosus Zacatonero rayado Striped Sparrow
Spizella wortheni Gorrión de Worthen Worthen´s Sparrow
Xenospiza baileyi Gorrión serrano Sierra Madre Sparrow
Junco insularis** Junco de Guadalupe Guadalupe Junco
Junco bairdi** Junco de Baird Baird´s Junco
Rhodothraupis celaeno Picogordo cuello rojo Crimson-collared Grosbeak
Passerina rositae Colorín azulrosa Rose-bellied Bunting
Passerina leclancherii Colorín pecho naranja Orange-breasted Bunting
Icterus abeillei*   Black-backed Oriole
* No es considerada especie por Howell & Webb (1995)
* * No es considerada especie (o especie endémica) por AOU (1998)
* * * Ver NOM-059 2000
Apéndice II. Especies de aves cuasiendémicas a México (distribución fuera de México no
mayor a los 35,000 km2).
Nombre en Inglés Nombre en Inglés Nombre en Inglés
Oreophasis derbianus Pavón (en México) Horned Guan
Meleagris ocellata Guajolote ocelado Ocellated Turkey
Colinus nigrogularis Codorníz yucateca Black-throated Bobwhite
Leptotila jamaicensis Paloma caribeña Caribbean Dove
Amazona xantholora Loro yucateco Yellow-lored Parrot
Amazona oratrix Loro cabeza amarilla Yellow-headed Parrot
Amazona viridigenalis Loro tamaulipeco Red-crowned Parrot
Otus cooperi Tecolote de Cooper Pacific Screech-Owl
Otus barbarus Tecolote barbudo Bearded Screech-Owl
Nyctiphrynus yucatanicus Tapacamino yucateco Yucatan Poorwill
Caprimulgus salvini Tapacamino ticuer Tawny-collared Nigthtjar
Campylopterus rufus Fandanguero rojizo Rufous Sabrewing
Amazilia yucatanensis Colibrí yucateco Buff-bellied Hummingbird
Euptilotis neoxenus Trogón orejón Eared Trogon
Momotus mexicanus Momoto corona café Russet-crowned Motmot
Melanerpes pygmaeus Carpintero yucateco Red-vented Woodpecker
Picoides arizonae Carpintero de Arizona Arizona Woodpecker
Elaenia martinica Elenia caribeña Caribbean Elaenia
Xenotriccus callizonus Mosquero fajado Belted Flycatcher
Empidonax affinis Mosquero pinero Pine Flycatcher
Myiarchus yucatanensis Papamoscas yucateco Yucatan Flycatcher
Vireo magister Vireo yucateco Yucatan Vireo
Vireolanius melitophrys Vireón pecho castaño Chestnut-sided Shrike-Vireo
Cyanocorax yucatanicus Chara yucateca Yucatan Jay
Corvus imparatus Cuervo tamaulipeco Mexican (Tamaulipas) Crow
Poecile sclateri Carbonero mexicano Mexican Chickadee
Thryothorus albinucha* Chivirín yucateco White-browed Wren
Troglodytes brunneicollis* Chivirín garganta café Brown-throated Wren
Uropsila leucogastra Chivirín vientre blanco White-bellied Wren
Turdus rufopalliatus Mirlo dorso rufo Rufous-backed Robin
Turdus rufitorques Mirlo cuello rufo Rufous-collared Robin
Melanoptila glabrirostris Maullador negro Black Catbird
Toxostoma longirostre Cuitlacoche pico largo Long-billed Thrasher
Ptilogonys cinereus Capulinero gris Gray Silky-flycatcher
Ergaticus versicolor Chipe rosado Pink-headed Warbler
Basileuterus rufifrons* Chipe gorra rufa Rufous-capped Warbler
Piranga roseogularis Tángara yucateca Rose-throated Tanager
Tangara cabanisi Tángara chiapaneca Azure-rumped Tanager
Arremonops rufivirgatus Rascador oliváceo Olive Sparrow
Aimophila carpalis Zacatonero ala rufa Rufous-winged Sparrow
Junco phaeonotus Junco ojo de lumbre Yellow-eyed Junco
Pheucticus chrysopeplus Picogordo amarillo Yellow Grosbeak
Icterus auratus Bolsero yucateco Orange Oriole
Icterus graduacauda Bolsero cabeza negra Audubon´s Oriole
Cacicus melanicterus Cacique mexicano Yellow-winged Cacique
Carduelis atriceps Jilguero corona negra Black-capped Siskin
Coccothraustes abeillei Picogrueso encapuchado Hooded Grosbeak
*no considerada especie (o especie endémica) por AOU (1998)
Apéndice III. Especies de aves semiendémicas (incluyendo las casi semiendémicas) de México.
Nombre en Inglés Nombre en Inglés Nombre en Inglés
Puffinus auricularis Pardela de Revillagigedo Townsend´s Shearwater
Puffinus opisthomelas Pardela mexicana Black-vented Shearwater
Oceanodroma melania Paíño negro Black Storm-Petrel
Oceanodroma microsoma Paíño mínimo Least Storm-Petrel
Heteroscelus incanus Playero vagabundo Wandering Tattler
Larus heermanni Gaviota ploma Heermann´s Gull
Larus livens Gaviota pata amarilla Yellow-footed Gull
Sterna elegans Charrán elegante Elegant Tern
Synthliboramphus craveri Mérgulo de Craveri Craveri´s Murrelet
Synthliboramphus hypoleucus Mérgulo de Xantus Xantus´ Murrelet
Otus flammeolus Tecolote ojo oscuro Flammulated Owl
Micrathene whitneyi Tecolote enano Elf Owl
Caprimulgus badius Tapacamino huil Yucatan Nightjar
Cynanthus latirostris Colibrí pico ancho Broad-billed Hummingbird
Amazilia violiceps Colibrí corona violeta Violet-crowned Hummingbird
Lampornis clemenciae Colibrí garganta azul Blue-throated Hummingbird
Calothorax lucifer Colibrí lucifer Lucifer Hummingbird
Archilochus alexandri Colibrí barba negra Black-chinned Hummingbird
Stellula calliope Colibrí garganta rayada Calliope Hummingbird
Selasphorus platycercus Zumbador cola ancha Broad-tailed Hummingbird
Selasphorus sasin Zumbador de Allen Allen´s Hummingbird
Empidonax wrightii Mosquero gris Gray Flycatcher
Empidonax oberholseri Mosquero oscuro Dusky Flycatcher
Empidonax difficilis Mosquero californiano Pacific-slope Flycatcher
Empidonax occidentalis Mosquero barranqueño Cordilleran Flycatcher
Tyrannus vociferans Tirano gritón Cassin´s Kingbird
Tyrannus crassirostris Tirano pico grueso Thick-billed Kingbird
Vireo atricapillus Vireo gorra negra Black-capped Vireo
Vireo vicinior Vireo gris Gray Vireo
Vireo cassini Vireo de Cassin Cassin´s Vireo
Progne sinaloae Golondrina sinaloense Sinaloa Martin
Toxostoma bendirei Cuitlacoche pico corto Bendire´s Thrasher
Vermivora virginiae Chipe de Virginia Virginia´s Warbler
Vermivora crissalis Chipe crisal Colima Warbler
Vermivora luciae Chipe rabadilla rufa Lucy´s Warbler
Dendroica nigrescens Chipe negrogris Black-throated Gray Warbler
Cardellina rubrifrons Chipe cara roja Red-faced Warbler
Aimophila quinquestriata Zacatonero cinco rayas Five-striped Sparrow
Spizella pallida Gorrión pálido Clay-colored Sparrow
Ammodramus bairdii Gorrión de Baird Baird´s Sparrow
Pheucticus melanocephalus Picogordo tigrillo Black-headed Grosbeak
Passerina amoena Colorín lázuli Lazuli Bunting
Passerina versicolor Colorín morado Varied Bunting
Icterus cucullatus Bolsero encapuchado Hooded Oriole
Icterus bullockii Bolsero calandria Northern (Bullock´s) Oriole
Icterus parisorum Bolsero tunero Scott´s Oriole

Volver atrás